25 Mayıs 2026 Editör 7 dk okuma
Bir akünün etiketindeki nominal kapasite (Ah) değeri, üreticilerin yaygın olarak uyguladığı C20 derecelendirme konvansiyonu gereği 20 saatlik deşarj hızında ölçülür; yani 100 Ah'lik bir akü 5 amperle 20 saat test edilerek bu değeri alır. Wilhelm Peukert'in 1897'de formüle ettiği yasaya göre deşarj akımı arttıkça kurşun asit akülerin kullanılabilir kapasitesi düşer — bu nedenle Ah değerini tek başına değil, hangi C oranı için geçerli olduğuyla birlikte değerlendirmek gerekir. (Kaynak: Peukert yasası; üretici datasheet derecelendirme konvansiyonu)
Akü Ah ve C oranı nedir?
Ah (Amper Saat) bir akünün enerji depolama kapasitesini, C oranı ise bu kapasitenin hangi şarj/deşarj hızında geçerli olduğunu gösterir. 100 Ah'lik bir akü 1C'de (100 A) 1 saat, 0,2C'de (20 A) ise yaklaşık 5 saat enerji verir. İki değer birlikte okunmalıdır; çünkü özellikle kurşun asit akülerde yüksek C oranlarında kullanılabilir kapasite, Peukert etkisi nedeniyle nominal değerin altına düşer.
Ah Ne Demek? (Amper Saat)
Ah (Amper Saat), bir akünün 1 saat boyunca kaç amper akım verebileceğini gösteren enerji depolama kapasitesi birimidir. Örneğin 100 Ah kapasiteli bir akü, 100 amperlik akımı 1 saat boyunca, 50 amperlik akımı ise 2 saat boyunca sürdürebilir.
Ancak tek başına Ah değeri, akünün "kullanılabilir" enerji kapasitesini anlamak için yeterli değildir. Özellikle derin döngü akülerde, bir akünün Ah değerinin hangi C oranı için geçerli olduğunu bilmek kritik önem taşır.
ℹ️
DoD Nedir? (Deşarj Derinliği)
DoD (Depth of Discharge — Deşarj Derinliği) , bir akünün toplam kapasitesinin ne kadarının kullanılabileceğini yüzde olarak ifade eder. Jel ve AGM aküler için önerilen DoD genellikle yüzde 50 iken LiFePO4 akülerde bu değer yüzde 80–100'e kadar çıkabilir. Aynı nominal kapasitedeki iki akünün kullanılabilir kapasitesi DoD farkı nedeniyle önemli ölçüde farklılaşabilir.
Akü C Oranı Nedir?
Akü C oranı, akünün şarj veya deşarj edildiği sırada sahip olduğu akım değerini ölçer. Bir akü için belirtilen Ah değerinin hangi C oranı için geçerli olduğunu anlamak önemlidir; çünkü akülerde depolanan enerjinin ne kadarının kullanılabilir olduğu, şarj veya deşarj hızına doğrudan bağlıdır.
Bir akünün nominal kapasitesi 1C oranı için 100 Ah ise bu akünün 1 saat içerisinde 100 Amper akım sağlayabileceğini gösterir. Başka bir deyişle 100 amperlik sabit bir akımla deşarj etmemiz durumunda aküde depolanan enerjinin tamamı kullanılabilir demektir.
C Oranı Nasıl Hesaplanır?
C oranını aşağıdaki basit formül ile hesaplayabiliriz:
ℹ️
C Oranı Formülü
C Oranı = Şarj veya Deşarj Akımı (A) ÷ Akünün Nominal Kapasitesi (Ah) 1C (1 saatte deşarj)
Bir C oranındaki teorik şarj/deşarj süresi, süre = 1 ÷ C oranı formülüyle bulunur. Aşağıdaki tablo, sık kullanılan C oranlarını, karşılık gelen süreleri ve örnek olarak 100 Ah'lik bir akü için gereken akım değerlerini gösterir:
C Oranı
Şarj / Deşarj Süresi
100 Ah Akü İçin Akım
0,05C 20 saat (C20 derecelendirme)
5 A
0,1C 10 saat
10 A
0,2C 5 saat
20 A
0,5C 2 saat
50 A
1C 1 saat
100 A
2C 30 dakika
200 A
5C 12 dakika
500 A
10C 6 dakika
1000 A
Tabloyu kullanarak 2C oranında, 200 Ah nominal kapasiteye sahip bir akünün 400 amperlik bir akımla 30 dakikada deşarj olacağını kolayca hesaplayabilirsiniz (200 Ah × 2C = 400 A; süre = 1 ÷ 2 = 0,5 saat).
⚙️
Teknik Not
Akü üreticileri, datasheet'lerde nominal Ah değerini genellikle C20 (20 saatlik) deşarj hızında belirtir; yani 100 Ah'lik bir aküde bu değer 5 A'lik sabit bir deşarjla ölçülmüştür. Bu yüzden aynı akü, 1C gibi yüksek bir oranda deşarj edildiğinde etikette yazan kapasiteye ulaşamaz. Bir aküyü karşılaştırırken Ah değerinin hangi C oranında (örn. C20, C10, C5) verildiğini mutlaka kontrol edin — farklı referans oranlarındaki iki akü etikette aynı görünse de pratikte farklı kapasite sunar.
Akü Seçerken Ah ve C Oranlarını Göz Önünde Bulundurmak
Akü seçerken ihtiyacımız olan kapasiteyi değerlendirirken, akü için belirtilen nominal kapasitenin hangi C oranı için geçerli olduğuna mutlaka dikkat etmeliyiz. Bu sayede seçeceğimiz akünün farklı kullanım senaryolarındaki gerçek kullanılabilir kapasitesini doğru anlayabiliriz.
Farklı Deşarj Akımlarına Göre Akü Tiplerinin Kullanılabilir Kapasiteleri
Grafikten görüldüğü üzere LiFePO4 aküler , farklı C oranlarında kullanılabilir kapasitelerini sabit tutarken; kurşun asit bazlı aküler (AGM, Jel, FLA vb.) C oranı arttıkça kullanılabilir kapasitelerini kaybeder. Bu nedenle güneş enerjisi ve off-grid sistemlerde LiFePO4 teknolojisi hem daha yüksek kullanılabilir kapasite hem de daha uzun döngü ömrü sunmaktadır.
Bu davranış farkının arkasındaki neden Peukert yasasıdır. Bir akünün C oranı arttıkça kapasitesinin ne kadar "küçüldüğü" Peukert üssü ile ifade edilir; üs 1,00'a yaklaştıkça kapasite kaybı azalır. Akü kimyalarına göre tipik Peukert üsleri şöyledir:
Akü Kimyası
Tipik Peukert Üssü
Yüksek C'de Kapasite Davranışı
LiFePO4 (Lityum) ~1,00–1,05
Neredeyse sabit kalır
AGM (Kurşun Asit) 1,05–1,15
Az miktarda düşer
Jel (Kurşun Asit) 1,10–1,25
Belirgin düşer
Sulu / FLA (Kurşun Asit) 1,20–1,60
En çok kapasite kaybeder
Victron Energy gibi üreticilerin akü monitörlerinde kurşun asit aküler için varsayılan Peukert üssü 1,25 olarak alınır; teorik ideal bir aküde ise bu değer 1,00'dır ve kapasite deşarj akımından bağımsızdır. Dragonfly Energy'nin kurşun asit ve LiFePO4 karşılaştırma testinde, yüksek deşarj akımlarında LiFePO4 akülerin AGM'ye kıyasla kat kat fazla enerji teslim edebildiği ölçülmüştür.
✅
LiFePO4 Akü Avantajı
Güneş enerjisi ve off-grid sistemlerde yüksek deşarj akımları sık yaşanır. LiFePO4 aküler, yüksek C oranlarında bile nominal kapasitelerinin tamamına yakınını sunduğundan bu sistemler için en verimli tercih olmaktadır.
Akü Seçim Örneği
Mullinix LC Serisi Kurşun Karbon Akü
Kurşun Karbon akülerde geleneksel kurşun asit akülerin aktif negatif plakaları kurşun karbon kompozit malzeme ile değiştirilerek sülfatlaşma azaltılır ve negatif plakanın şarj kabul yeteneği artırılır.
Ah ve C oranlarının akü seçimindeki önemini somut bir örnekle açıklayalım:
0.2C oranında farklı kullanılabilir kapasiteye sahip aküler
Ortalama 30 Amper çeken bir yük için 0.1C oranında 150 Ah nominal kapasiteye sahip iki kurşun asit bazlı akümüz olduğunu varsayalım. İlk bakışta hızlı bir hesapla (150 Ah ÷ 30 A = 5 saat) 5 saat enerji sağlanacağını düşünebilirsiniz. Ancak gerçek hayatta durum farklıdır:
→ Yükün sabit 30 A çekeceğini varsayarak C oranı = 30 A ÷ 150 Ah = 0.2C olarak bulunur.
→ Akü datasheetlerine bakılarak 0.2C oranındaki kullanılabilir kapasiteler belirlenir: 1. Akü → 120 Ah, 2. Akü → 112,5 Ah.
→ Sonuç: 1. Akü yükü 4 saat çalıştırırken, 2. Akü 3 saat 45 dakika çalıştırır — 15 dakika daha az.
🔶
Dikkat: Yaygın Hesaplama Hatası
En sık yapılan hata, "100 Ah akü = 100 A × 1 saat kullanılabilir enerji" varsayımıdır. Bu yalnızca etiket değeriyle aynı C oranında deşarj ederken yaklaşık doğrudur. Kurşun asit akülerde yüksek akım çektiğinizde Peukert etkisi nedeniyle gerçekte alacağınız enerji nominal Ah'in altında kalır; ayrıca DoD sınırı (jel/AGM'de ~%50) kullanılabilir kapasiteyi yarıya kadar düşürür. Gerçek çalışma süresini hesaplarken bu iki faktörü mutlaka hesaba katın.
Sonuç Olarak
Aküler için belirtilen nominal kapasite (Ah) aynı olsa da, farklı C oranlarında sergileyecekleri kullanılabilir kapasite değerleri birbirinden önemli ölçüde farklılaşabilir. Bu nedenle akü seçerken yalnızca Ah değerine değil, farklı C oranlarındaki kullanılabilir kapasite değerlerine, DoD sınırına ve akü kimyasının Peukert davranışına da bakarak daha bilinçli bir satın alma kararı verebilirsiniz.
Mullinix MXC Serisi Tam Sinüs Şarjlı (UPS) Power İnverter
Kompakt tasarımı, Soft Start ve otomatik UPS modu sayesinde MXC serisi Mullinix şarjlı power inverter yüksek verimlilik ve düşük statik akım sunar.
Sıkça Sorulan Sorular
200 amper jel akü kaç saat dayanır?
Bir 200 Ah jel akünün dayanma süresi, bağlı cihazların güç tüketimine ve akünün deşarj derinliğine (DoD) bağlıdır. Jel aküler için önerilen DoD genellikle yüzde 50 olduğundan kullanılabilir kapasite 100 Ah olarak alınır.
Formüller:
Akım (A) = Watt (W) ÷ Voltaj (V)
Süre (saat) = Kullanılabilir Kapasite (Ah) ÷ Akım (A)
Örnek Hesaplama: 200 Ah jel akü, yüzde 50 DoD ile 12V'da 100W güç çeken bir cihaza bağlı olsun.~12 saat
100 amper jel akü kaç saat dayanır?
100 Ah jel akünün kullanılabilir kapasitesi yüzde 50 DoD ile 50 Ah olarak alınır.
Örnek Hesaplama: 100 Ah jel akü, 12V'da 100W güç çeken bir cihaza bağlı olsun.~6 saat
12 Ah ne demek?
12 Ah, akünün 12 amper saat enerji depolama kapasitesine sahip olduğunu gösterir. 12 Ah aküler genellikle küçük cihazlar (LED aydınlatmalar, küçük pompalar, motosikletler) için uygundur.
24 Ah ne demek?
24 Ah, akünün 24 amper saat enerji depolama kapasitesine sahip olduğunu gösterir. 24 Ah aküler genellikle elektrikli bisikletler, küçük güneş enerjisi sistemleri, UPS cihazları ve kamp ekipmanları gibi küçük ölçekli uygulamalarda kullanılır.
2 Ah ne demek?
2 Ah, akünün 2 amper saat enerji depolama kapasitesine sahip olduğunu gösterir. 2 Ah aküler genellikle küçük aletler, el fenerleri, RC araçlar ve küçük elektronik cihazlarda kullanılır. 1 amperlik akımla 2 saat, 2 amperlik akımla ise 1 saat enerji sağlar.
4 Ah ne demek?
4 Ah, akünün 4 amper saat kapasiteye sahip olduğunu gösterir. 4 Ah aküler akülü el aletleri (matkap, testere), küçük UPS sistemleri ve çocuk araçlarında yaygın olarak kullanılır. 1 amperlik akımla 4 saat, 2 amperlik akımla ise 2 saat çalışabilir.
5 Ah ne demek?
5 Ah, akünün 5 amper saat kapasiteye sahip olduğunu gösterir. 5 Ah aküler; elektrikli bisikletler, küçük motorlu scooterlar, motosiklet start aküleri ve küçük güneş enerjisi sistemlerinde tercih edilir. 1 amperlik akımla 5 saat enerji sağlayabilir.
100 Ah ne demek?
100 Ah, akünün 100 amper saat kapasiteye sahip olduğunu gösterir. 100 Ah aküler; orta büyüklükte güneş enerjisi sistemleri, karavanlar, tekneler ve off-grid enerji depolama sistemlerinde sıkça kullanılır. 1C oranında (100A ile) 1 saat, 0.1C oranında (10A ile) ise yaklaşık 10 saat enerji sağlar. Jel veya AGM olması durumunda yüzde 50 DoD ile kullanılabilir kapasite 50 Ah'e düşer.
Aküde amper nedir? Ah amper mi?
Akü bağlamında iki farklı amper değeri kullanılır. Ah (Amper Saat) , akünün enerji depolama kapasitesidir — "ne kadar enerji saklıyor?" sorusunu yanıtlar. Amper (A) ise anlık akım değeridir — "şu an ne kadar akım veriyor?" sorusunu yanıtlar. Ah amperle aynı şey değildir; Ah bir kapasite birimi, amper ise bir akım birimidir. Aküde gördüğünüz "12V 100Ah" ifadesi 12 volt voltaj ve 100 amper saat kapasite anlamına gelir.